"  The curious case of Benjamin Button “ همه ی جوایز را به "Slumdog Millinaire " باخت !

11 ژانویه در The Beverly Hilton  شب خوبی برای دست اندرکاران بنجامین نبود. 66 امین Golden Glob در حالی تمام شد که  بنجامین دست خالی به خانه برگشت و جمال میلیونر چهار جایزه  را  درو کرد!

من هر دو فیلم ها را دیده ام و احساس می کنم این بار Golden Glob  عادلانه آن مجسمه ی طلا یی را اهدا کرده است .

 

" The curious case of Benjamin Button “

 داستان مردی ست که زندگی اش برعکس طی می شود در دهه ی 60 در ایالت نیواورلند آمریکا. او در هشتاد سالگی به دنیا می آید  با پوستی چروکیده و استخوان هایی نرم و سری بی مو . پدرش او سر راه می گذارد و یک زن آفریقایی که در خانه ی سالمندان کار می کند ,سرپرستی او را به عهده می گیرد و تا آخر هم مادر او می ماند. روزهایی سختی براو می گذرد که چهره ی زشتی دارد و همه فکر می کنند که یک پیرمرد است .اما "بنجامین " به مرور زمان چهره اش تغییر می کند. داستان با ماجرای عاشقانه ای هم  در بطن خود دارد که هم بازی دوران کودکی بنجامین ,دختر بچه ی زیبایی ست که راز زندگی این پیرمرد را می داند . پس از فراز و نشیب هایی این دو به هم می رسند که در آن زمان هر دو در کمال جوانی و زیبایی در سن 35 سالگی هستند. حاصل این عشق دختری ست . اما بنجامین فرقش را با همه ی آدم ها می داند و اینکه هرچه همسرش شکسته تر می شود و دخترش بزرگتر , او رو به سنین بیست سالگی می رود و جوانتر و شاداب تر به نظر می رسد. آنها را ترک می کند تا دخترش یک پدر واقعی پیدا کند .سال ها می گذرد و هیچ کس از بنجامین خبری ندارد . تا اینکه روزی به "دیسی " خبر می دهند که پسر بچه ای به نام بنجامین به  همان خانه ی سالمندان آورده اند که هیچ چیز از گذشته ی خود نمی داند. به نظرم این صحنه یکی از دردناک ترین صحنه های فیلم بود که "دیسی " پیر و چروکیده قبول سرپرستی پسر بچه ی شاداب را به عهده می گیرد . بنجامین که کودکی ناآرام است و بیشتر در افسردگی به سر می برد  و هیچ چیز از گذشته را به خاطر نمی آورد, هر روز کوچک تر می شود تا در آخر همچون نوزادی تازه تولد یافته در آغوش کیت می میرد.

 

Slumdog Millionaire

ماجرای دیگری دارد . "جمال" پسرک مسلمان هندی  ست که در کودکی بخاطر جنگ های عقیدتی هندی ها که محله مسلمان ها را به آتش می کشند ,مادرش را از دست می دهد و به همراه برادرش آواره ی شهرهای مختلف هند می شود. این دو در نهایت فقر و بدبختی زندگی می کنند و از هر راهی نانی به دست می آورند .این داستان هم با تم عاشقانه ای دنبال می شود که جمال به دختری که در طی فرار با او آشنا می شود، "پرم" دل می بازدولی آن دو از هم جدا می شوند تا سنین جوانی . در این دوران اتفاق های بسیاری می افتد .برادر جمال , وارد گروه پخش مواد می شود و حتی "پرم" را به رییس گروه می فروشد و جمال را تنها می گذارد. آن دو هرکدام دو راه متفاوت را طی می کنند تا اینکه جمال دوباره ردی از "پرم" پیدا می کند . اما نمی تواند به او دست یابد بخاطر اینکه "پرم" در خدمت این گروه است و به نوعی کنیز انها به حساب می آِید وهرچند در خانه ای مجلل با لباس هایی فاخر و زیبا. "جمال "  که از دست یافتن به " پرم" کاملا ناامید است , برای شرکت در مسابقه ی "چه کسی می خواهد میلیونر شود؟" ثبت نام می کند و از خوش حادثه ,تمام سوال ها را درست جواب می دهد . در آخرین سوال , برادر جمال ؛کمک "پرم" می کند تا او از آن خانه فرار کند  و خودش را هم با همه اسکناس ها به آتش می کشد . "جمال " جواب سوال آخر  را نمی داند .همه ی مردم هند در کوچه و بازار اشک ریزان منتظرند که جمال برای اولین بار از طبقه ی کاملا فقیر هند بتواند جایزه را ببرد . او که یک شانس دارد تا از کسی تلفنی جواب را بپرسد ,به شماره ی برادرش زنگ می زند و "پرم " جواب می دهد . سوال , ساده ترین سوالی ست که هرکودک هندی که به مدرسه رفته باشد جواب را می داند , اما نه او نه  پرم جواب را نمی دانند چون هرگز فرصت به مدرسه رفتن  نداشته اند. شما می توانید آخر فیلم را حدس بزنید؟ ...

 

نقد های بسیاری در باره ی این فیلم ها خوانده ام. مهمترین نقد جدی که به فیلم بنجامین شده است , داستان فیلم شبیه "ّForrest Gump" است . دلیل این اتفاق هم اینکه فیلنامه نویس هر دو یک نفر بوده است .Eric Roth . نقد جدی دوم آن است که فارست  یک شخصیت خیالی نبود , یک انسان با ضریب هوشی پایین و کمی معلولیت های حرکتی بود که  با بازی درخشان "Tom Hanks" تبدیل به یکی از اسطوره های سینما شد .اما "بنجامین " یک شخصیت خیالی ست که Brad Pit”" خوش تیپ از عهده ی به باور رساندن تماشاگر بر نیامد . خیلی سخت است در 40 سالگی بنجامین را یکی از خوش تیپ ترین وخوش چهره ترین  مردان روزگار ببینی که با کودکی چروکیده اش فاصله بسیار دارد. 40 سالگی او مثل 30 سالگی یک مرد عادی ست . ماجرای عاشقانه هم کپی برداری ست از فارست و جنی. اما ارزش فیلم "فارست گامپ " آن است که تماشاگر هیچ وقت آن احساس تلخی به شرایط ناعادلانه ی که فارست دارد , ازدست نمی دهد . این اتفاق برای بنجامین نمی افتد . او تجربه های بسیاری از عشق , بودن با زنان  ,کار و زندگی خوب به چشم می بیند . هرچند بازگشتش به کودکی و مرگ در آغوش دیسی , همچنان تماشاگر را تکان می دهد .

 

اما اینکه چرا جمال با داستان زندگی هندی وارش , تمام جوایز را برد , برمی گردد به کارگردان هوشمند آن  Danny Boyle که در خلال این داستان نه چندان باور کردنی , چهره ی واقعی هند , فقر و بدبختی کودکان ووزنان آن را به نمایش می گذارد . در صحنه ای از فیلم , وقتی مرد سرپرست کودکان خیابانی که آنها را برای گدایی می فرستاد , چشم های بچه های خوش صدا رابا قاشقی پر از مایع مذاب از حدقه در می آورد تا آنها تا آخر عمر فقط گدایی کنند و از صدای خوش نان در آورند و به او محتاج بمانند , من به سختی جلوی فریادم را در سالن سینما گرفتم . بعضی ها سالن را ترک کردند.

نکته ی دیگر اینکه اختلاف های تلخ مذهبی هم به روشنی تصویر کشیده شده. صحنه ای که  با چوب یکدیگر را می کشند  یا اینکه برادر جمال پیش از آنکه هر آدمی را که دستور داشت  بکشد , نماز می خواند و از خدا طلب مغفرت می کرد از صحنه های تامل برانگیز فیلم است .

 نکته ی آخر هم که به نظر منتقدین آمده است , جمال اصلا شخصیت ایده آلی توصیف نشده . چهر ه ی او ساده لوحی خاصی دارد و اصلا زکاوتی از خود بروز نمی دهد . شیوه ی روایت داستان هم به یکتایی آن کمک کرده است . فیلم زمانی آغاز می شود که جمال تا مرحله ی نیمه نهایی جلو رفته و فقط چند ساعتی تا میلیونر شدن فاصله دارد و پلیس او را مخفیانه دستگیر می کند که راه تقلبش را به آنها بگوید که چگونه توانسته با بی سوادی اش تا این مرحله جلو بیاید. جمال هم برای هر سوالی داستانی را تعریف می کند از کودکی  و روزهای پرمشقت . و صادقانه اعتراف می کند تنها دلیلش در شرکت در مسابقه , امیدی بود که " پرم" او را از تلویزیون  تماشا کند .           

 

اینکه چرا Golden Glob این بار بر خلاف همیشه , فیلمی را تمجید می کند که از آمریکا و زندگی فاخر آن فاصله بسیار دارد و فیلم روایت واقعی ست که از روزگار هند _شبه قاره ای در آسیای دور_  , جای تامل و بحث دارد .

اما آنچه که مرا به عنوان یک تماشاگر تحت تاثیر قرار داد , این بود که هر دو این فیلم ها به نقش "امید " در زندگی اشاره می کنند . اینکه روزها ی سختی می گذرد و هر آدمی این امکان را پیدا می کند که رویای ذهنش را به تحقق برساند. اگر خوش بین باشیم و باور کنیم که همه چیز از درون ما و رویاهای ما آغاز می شود , شاید تماشا کردن این فیلم ها درس های بیشتری به ما بدهد.

+++

دلم می خواهد یک نکته ی دیگر را اینجا اضافه کنم.انگار دلم بی صدا آرام نمی گیرد . این طرف دنیا , هرکسی که حرفی از امید  و زیبایی زندگی بزند , ستایش می شود .برایش هورا می کشند . اما به تلخی دارم مقایسه می کنم وقتی "بهرام بیضایی" بزرگ ,شاهکار "افرا یا روز می گذرد" را روی صحنه ی تئاتر آورد با آن بازیگران فوق العاده , همگان نقدش کردند که چرا آخر داستان با خوشی تمام شد! خیلی ها نوشتند و گفتند :"این تئاتر نبود! پایان ... داشت "  ... یادم هست که آن روزها هم نقدی نوشتم برافرا و اینکه چه بر سر ما آمده که با امید و امیدواری بیگانه شده ایم ...

مرگ هنر هم دیگر ما را بیدار نمی کند ...

جذبه - Feb  /6/ 2008

+++

نویسنده : " برای پایان امید بخشی ،سزاواراین عصر لبخند ,چی باید اضافه کنیم ؟ چیزی مثل روزنه ی امید یا همون خیال و رویایی که افرا ازش حرف می زد ؟پایانی مثل قصه ی پریان ؟ آیا باید چیزی از بیرون وارد این محله کرد ؟...."

نمایش نامه ی "افرا یا روز می گذرد " _صفحه ی 88

 

 

Tue 20 Jan 2009| | |